ความก้าวหน้าของ Generative AI นำมาซึ่งโอกาสใหม่ ๆ ในอุตสาหกรรมต่าง ๆ มากมาย แต่เช่นเดียวกันนั้นเอง ก็มีปัญหาน่าหนักใจตามมาด้วยเช่นกัน หนึ่งในนั้นคือเรื่องของการละเมิดลิขสิทธิ์ โดยเฉพาะในสายงานสร้างสรรค์ ไฟน์อาร์ต ไปจนถึงงานออกแบบต่าง ๆ ที่เริ่มมีประเด็นการนำผลงานของศิลปินต่าง ๆ มาใช้โดยไม่ได้ขออนุญาต 

จนนำไปสู่การพัฒนา Nightshade ซอฟต์แวร์ตัวใหม่ที่ถูกพัฒนาเพื่อป้องกันการขโมยงานศิลปะไปใช้ใน Database ของ AI ด้วยการทำงานคล้าย ๆ การวางยาพิษเคลือบน้ำตาล ทำงานกัดกินระบบ AI ทันทีที่ถูกดาวน์โหลด

ศิลปิน VS AI

ขอปูพื้นฐานความขัดแย้งครั้งนี้ให้ทุกท่านเห็นภาพเสียก่อน เพราะนี้เป็นปัญหาใหม่ที่เริ่มเกิดเยอะขึ้นอย่างเห็นได้ชัดภายในปีนี้ โดยต่อยอดมาจาก Gen AI ที่เป็นข้อความทั่วไป ขณะนี้ AI มีฟังก์ชันที่สามารถ Generate ออกมาเป็นรูปภาพ งานศิลปะ ไปจนถึงวิดีโอ ภาพเคลื่อนไหว หรือแอนิเมชันสั้น ๆ ได้ตามเนื้อหา และสไตล์ที่เราต้องการ

ตัวอย่างภาพที่ Generate โดย Freepik AI โดยให้วาดภาพดอกทานตะวัน โดยเป็นสไตล์งานศิลปะของศิลปิน Claude Monet

ซึ่งแม้ Gen AI จะสามารถสร้างผลงานที่ไม่เข้าข่ายการละเมิดลิขสิทธิ์ แต่แน่นอนว่าสไตล์ของงานต่าง ๆ ก็จะต้องอ้างอิงมาจากงานของศิลปินต่าง ๆ ที่เคยมีมาแล้ว นั่นเพราะระบบ AI จะต้องถูก ‘ฝึก’ (Train) จากฐานข้อมูลมหาศาลก่อนที่จะสามารถ Generate ออกมาเป็นรูปภาพต่าง ๆ ได้ ทำให้เหล่าศิลปินทั้งหลายเริ่มตื่นตัว ว่างานของตนเองถูกนำไปใช้ป้อนเข้าสู่ระบบ AI เพื่อให้สามารถสร้างงานศิลปะในสไตล์ที่คล้ายคลึงกับผลงานของศิลปินคนนั้น ๆ ออกมาได้ในระยะเวลาไม่ถึง 5 วินาที โดยที่ศิลปินไม่ได้ค่าตอบแทน หรือยังไม่ได้ยินยอมให้นำผลงานไปใช้ในเชิงพาณิชย์ใด ๆ ทั้งสิ้น

Nightshade คืออะไร ?

Nightshade เป็นซอฟต์แวร์ เครื่องมือที่ถูกพัฒนาขึ้นมาโดย Ben Zhao ศาสตราจารย์ของ University of Chicago โดยมีเป้าหมายคือการปกป้องงานศิลปะ จากการถูกนำไปใช้ประโยชน์ในโปรแกรม Gen AI โดยที่ศิลปินไม่ได้ยินยอม โดยชื่อ Nightshade นี้มาจากพืชตระกูลไม้ดอก เป็นไม้สมุนไพรที่มีฤทธิ์เป็นพิษ ขัดกับรูปลักษณ์ที่ดูบอบบางและสวยงาม

วิธีการทำงานของ Nightshade

ระบบของ Nightshade คือการ Modify พิกเซล 1 พิกเซลของไฟล์รูปที่เราอัปโหลดสู่เว็บไซต์ ซึ่งจะเป็นการ Modify ที่ไม่ได้เปลี่ยนแปลงลักษณะภาพ หรือขนาดของไฟล์ ซึ่งเมื่อ AI เข้ามาเก็บข้อมูล หรือพยายามนำไฟล์ภาพไปปรับใช้ ไม่ว่าจะมากหรือน้อยก็ตาม ระบบ Nightshade ก็จะทำงาน โดยการเข้าไปแทรกแซง Dataset ทั้งหมดที่ระบบ AI เก็บมา และทำให้ข้อมูลต่าง ๆ นำไปใช้ไม่ได้ หรือเรียกว่า Malfunction นั่นเอง

ซึ่งเหตุผลที่ Nightshade เหมาะกับการใช้งานอย่างมากคือ 

• ผู้พัฒนาตั้งใจให้ระบบเป็น Open-source ซึ่งจะทำให้ผู้ที่ต้องการนำ Nightshade ไปใช้กับงานสร้างสรรค์ของตนเอง สามารถเข้าไปปรับ Re-code ได้เอง 
• Nightshade เป็นอีกหนึ่งใน Extension บน Glaze ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มที่ทุกคนสามารถเข้ามาใช้ในการอัปโหลดรูปภาพลงในอินเทอร์เน็ต ซึ่งแต่ละคนสามารถติดตั้ง Nightshade ในภาพได้ หรือจะเลือกไม่ติดตั้งก็ได้ เป็นการให้ศิลปินมีทางเลือกเป็นของตนเอง
   

Nightshade ยาพิษแห่งโลกไซเบอร์ 

สิ่งที่ทำให้ Nightshade สามารถหลุดลอดเข้าสู่ระบบ AI ได้อย่างไม่โดนกำจัดได้ก่อนก็เพราะว่า Nightshade จะไม่ได้เข้าไป Corrupt ไฟล์ หรือทำให้ไฟล์เสีย ซึ่งระบบ AI ทั่วไปสามารถ Detect ได้อย่างง่ายดาย หากแต่จะเข้าไปทำให้เกิดการ Malfunction ในการ Generate ภาพใหม่ ฉะนั้นผู้พัฒนา AI จะต้องเริ่มจากการตรวจจับความผิดพลาดที่เกิดขึ้น และจะต้องเข้าไปลบตัว Pixel ที่เป็น Nightshade ทีละตัว จึงจะสามารถแก้ไขได้ 

ตัวอย่างลักษณะของการ Malfunction จะเป็นการผิดเพี้ยนของการตีความของ AI ยิ่งในภาพบรรจุ Nightshade มาก ภาพที่ Generate ออกมาก็จะยิ่งบิดเบี้ยวมากเท่านั้น เช่น ตีความภาพหมวกเป็นภาพเค้ก ภาพแมวเป็นภาพหมา ไปจนถึงส่งผลไปถึงสไตล์ของงานศิลปะอีกด้วย เช่นตีความภาพการ์ตูน ไปภาพวาดแอ็ปสแต็ก ภาพเหมือนจริง เป็นภาพแฟนตาซี

ความเสี่ยงของ Nightshade 

Ben Zhao ผู้อยู่เบื้องหลังทุกก้าวความสำเร็จของ Nightshade ยอมรับว่านี้อาจเป็นดาบสองคม และหากฟังก์ชันการของ Nightshade ถูกใช้อย่างเยอะเกินไป หรือมีเป้าหมายตั้งใจเพื่อบ่อนทำลายระบบ AI ก็อาจมีผลกระทบระยะยาวต่อการพัฒนาระยะยาวของระบบ AI และประสิทธิภาพในการเข้าถึงข้อมูลที่มีประสิทธิภาพ แต่การที่จะใช้ Nightshade ทำลายระบบ AI หรือระบบ Machine Learning จะต้องใช้ Unit ยาพิษเยอะมาก ๆ ซึ่งตอนนี้ยาพิษของ Nightshade ยังไม่ถูกใช้นอกเหนือจากการควบคุมของบริษัท ฉะนั้นโปรเจคนี้จึงต้องมีการควบคุมอย่างเข้มงวด

ประโยชน์ของ Nightshade พัฒนา AI และปกป้องสิทธิ์ของศิลปิน

ผลของ Nightshade เริ่มมีให้เห็นแล้วในปัจจุบัน เห็นได้จากแพลตฟอร์ม Gen AI ยักษ์ใหญ่ทั้งหลายอย่าง Stability AI และ OpenAI เริ่มให้ความสำคัญกับการจ่ายค่าลิขสิทธิ์ศิลปินเพื่อนำผลงานไปใช้พัฒนาระบบ AI มากขึ้น ฉะนั้น Nightshade จึงเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่ทำให้ศิลปินมีสิทธิ์มีเสียงมากขึ้นในยุคสมัยที่ AI กำลังจะมีอิทธิพลมากยิ่งขึ้นเรื่อย ๆ 

ท้ายที่สุด Nightshade จะไม่ได้เป็นมาตรวัดความปลอดภัยหนึ่งเดียวที่ออกมารับมือกับการรุกรานของ AI เป็นการทำให้เหล่าผู้พัฒนาตระหนักว่าเราไม่สามารถมองไปข้างหน้าได้เพียงอย่างเดียว แต่จะต้องมองรอบด้าน และไม่ทำให้ AI หรือเทคโนโลยีอะไรก็แล้วแต่ บดเบียดสิทธิ์ และความคิดสร้างสรรค์ของมนุษย์ในภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนระหว่างวิทยาการ และมนุษย์