ปฏิเสธไม่ได้เลยว่า AI เป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่สั่นคลอนโลกมากที่สุดในช่วง 1-2 ปีที่ผ่านมา บริษัทยักษ์ใหญ่ ไปจนถึง Start-Up ทั้งหลายต่างก็เปิดรับ และนำปัญญาประดิษฐ์ มาปรับใช้ในฟังก์ชันต่าง ๆ ไม่เว้นแม้แต่งานที่เราเคยคิดว่ามีแต่คนเท่านั้นที่จะสามารถทำได้ เช่นวงการ HR การหาพนักงาน การสัมภาษณ์งาน AI ก็เริ่มมีบทบาทมากขึ้น!

ฉะนั้นหลาย ๆ คนที่กำลังหางาน หรือเด็กจบใหม่ทั้งหลาย เราจะต้องตามติดเรื่อง AI หรือเราจะต้องเริ่มสัมภาษณ์กับหุ่นยนต์แล้วรึยัง ? ปัญญาประดิษฐ์จะช่วยลดการกีดกันทางเชื้อชาติและการศึกษาได้จริง ๆ หรือไม่ ? ตามมาอ่านกันเลย !

Talent Acquisition คือ ?

Talent Acquisition หรือการตามหาคนที่เหมาะสม มาอยู่ในตำแหน่งที่เหมาะสม และสามารถรักษาบุคลากรนั้น ๆ ได้เป็นเวลานาน นับเป็นอีกหนึ่งขาที่สำคัญมาก ๆ ในวงการ HR ซึ่ง AI ได้มีบทบาทสำคัญในการตามหา และคัดเลือกพนักงานเพื่อเข้าสู่องค์กร

บทบาทของ AI กับ Talent Acquisition

อาจต้องบอกก่อนว่าองค์กรส่วนมากยังไม่ได้ใช้ AI ในการสัมภาษณ์ one-on-one ขนาดนั้น แต่อาจใช้ในการสนับสนุนในการหาพนักงานในขั้นตอนแรก ๆ หรือในตำแหน่งงานที่ต้องใช้ manpower เยอะ ๆ ยิ่งเป็นบริษัทที่กำลังทำการขยาย หรือ Scaling จากบริษัทขนาดเล็ก กลาง ไปเป็นบริษัทขนาดใหญ่ เครื่องมือปัญญาประดิษฐ์ จะยิ่งมีประโยชน์มาก ๆ สำหรับงานจุกจิกในการหาคนเหล่านี้

• ใช้ AI คัดเลือกผู้สมัครในขั้นตอนแรก : เริ่มตั้งแต่การทำโฆษณา ประกาศหางาน การโพส ไปจนถึงการคัดเลือกจากใบสมัคร แยกผู้สมัครที่มีศักยภาพจากใบสมัครงานนับร้อย นับพัน ช่วยแบ่งเบาภาระของพนักงานภายในทีม
• คัดเลือกคนให้ตรงกับ Job Description : ระบบ AI ที่ฉลาด สามารถเข้าใจภาษาภายในพื้นฐาน Large Language Models หรือ LLMs จะสามารถเทียบข้อความใน Job Description โดยจับ Keyword เพื่อเทียบกับ Resume ของผู้สมัคร และประมวลออกมาได้ว่าผู้สมัครคนไหนที่โปรโฟล์ตรงกับ JD ที่สุด
• จัดการ ดูแลตำแหน่งงาน Routine : บางบริษัท ในขั้นตอนงานที่อาจไม่ต้องการ qualification มากมาย อาจใช้การคัดเลือก และสัมภาษณ์ง่าย ๆ ผ่านระบบปัญญาประดิษฐ์ไปเลย เพื่อแบ่งเบาแรงงานของฝ่ายบุคคล

ตัวอย่าง AI ที่ถูกประยุกต์ใช้ในการตามหาคน

บริษัทฟาสต์ ฟู้ด ชื่อดัง Wendy มีการใช้ Chatbot ช่วยสกรีนพนักงาน : Wendy สาขานิวซีแลนด์ พัฒนา Chatbot ชื่อ Lou เพื่อคัดเลือก และติดต่อกับผู้สมัครในขั้นตอนแรก โดยทำให้ขั้นตอนสมัครงานง่ายมาก ๆ เพียงแค่สแกน QR Code เจ้า Lou จะจัดหางาน ณ สาขาที่สะดวกที่สุดมาเสนอให้ผู้สมัครงาน จากนั้นระบบจะจัดการนัดหมายวันเวลาในการสัมภาษณ์รอบที่ 1 ที่จะถูกจัดขึ้นทั้งหมดผ่าน Chatbot โดยการให้ผู้สมัครพิมพ์โต้ตอบกับ Chatbot Lou ซึ่งปัญญาประดิษจะทำการวิเคราะห์คำตอบของผู้ถูกสัมภาษณ์ พร้อมคัดผู้ที่ตอบได้ดีที่สุด เพื่อทำการสัมภาษณ์กับฝ่ายบุคคลในขั้นตอนสุดท้าย ซึ่งจะเป็นขั้นตอนที่ได้คุยกับคนจริง ๆ เพื่อที่จะบรรจุเป็นพนังงานเต็มตัว ทำให้ขั้นตอนคัดเลือกรวดเร็ว และไม่เปลืองแรง   

ความท้าทายในการใช้ AI ในการคัดเลือกคน

• ความลำเอียง

ประเด็นเรื่องความไม่เป็นธรรมมีการถกเถียงมากมายในวงการ HR เพราะเราต้องมีอคติ และความลำเอียงส่วนตัว แต่ปัญหานี้ยิ่งถูกวิจารณ์หนังในกรณีของการใช้ปัญญาประดิษเพราะฐานข้อมูลที่ถูกนำมาใช้อาจมีความโอนเอียงไปในทิศทางใดทิศทางหนึ่ง เช่นอาจมีข้อมูลของนักศึกษามหาวิทยาลัยดัง ๆ เท่านั้น ทำให้ระบบปัญญาประดิษฐ์ไม่เปิดโอกาสให้ผู้สมัครที่มีศักยภาพ แต่อาจจบจากมหาวิทยาลัยที่ไม่ดังมากนัก 

• การรั่วไหลของข้อมูล

อีกหนึ่งเรื่องสำคัญมาก ๆ ของการนำระบบมาใช้คือเราจะต้องมั่นใจว่า Cyber Security ของเราแข็งแกร่งเพียงพอ เพราะข้อมูลอ่อนไหวเกี่ยวกับผู้สมัครแทบทั้งหมดจะถูกเก็บ และบันทึกอยู่ใน Database ของบริษัท และข้อมูลนั้น ๆ อาจถูกนำกลับไปใช้ในระบบปัญญาประดิษฐ์โดยที่ผู้สมัครไม่ยินยอมอีกด้วย ฉะนั้นจึงต้องมีกฎ และการปฏิบัติอย่างเคร่งครัดเกี่ยวกับข้อมูลมหาศาลที่บริษัทต้องเก็บรักษาตามมาตรการของตนเอง

• ความรู้สึกของผู้ถูกสัมภาษณ์ 

แน่นอน แม้ว่า AI จะล้ำสมัยสักเท่าไหร่ แต่ในเรื่องความเป็นกันเอง การสร้าง connection อย่างไรก็ตามปัญญาประดิษฐ์ไม่สามารถเข้ามาแทนที่คนได้อย่างแน่นอน ฉะนั้น Human Touch ก็ยังเป็นสิ่งจำเป็น และแทบไม่มีบริษัทใด ๆ เลยที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์สัมภาษณ์อย่างเดียว อย่างไรก็ตามในขั้นตอนสุดท้ายการสัมภาษณ์ระหว่าง คนกับคน ก็ยังเป็นสิ่งจำเป็นก่อนที่จะเข้ามาเป็นพนักงานถาวร

สรุปแล้ว เรากำลังอยู่ในช่วงเวลาที่น่าตื่นเต้นมาก ๆ ในเชิงวิทยาการที่แสนล้ำหน้า ที่กำลังจะเข้ามามีบทบาทเชิงรูปธรรมในชีวิตการทำงานของทุกคน แม้แต่กระทั่งในขั้นตอนการหางาน หรือสัมภาษณ์งาน โดยเป็นการผนึกกำลังระหว่าง AI และวิจารณญาณของฝ่ายบุคคล มาทำให้ขั้นตอนการคัดเลือกบุคคลมีประสิทธิภาพ รวดเร็ว Optimal ที่สุด แต่อย่างไรก็ตามหากการใช้งาน AI ไม่เป็นธรรม และไม่ได้มาตรฐาน เราในฐานะผู้ที่ได้รับผลกระทบ จะต้องเท่าทัน และไม่นิ่งเฉย พร้อมขับเคลื่อนวิทยาการเพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน